از پژوهش تا مزرعه؛ دانش پنبه در خدمت افزایش بهرهوری آب و خاک
توسعه کشاورزی حفاظتی، مدیریت آب و خاک و بهرهگیری از اراضی شور؛ رویکردهای پژوهشی مؤسسه تحقیقات پنبه کشور برای تولید پایدار
.
رئیس مؤسسه تحقیقات پنبه کشور با تأکید بر ضرورت تبدیل یافتههای پژوهشی به فناوریهای قابل استفاده در عرصه تولید، گفت: حرکت از «تحقیق در ایستگاه» به سمت «تحقیق در مزرعه کشاورز» و ارزیابی فناوریها در شرایط واقعی تولید، یکی از رویکردهای اصلی مؤسسه تحقیقات پنبه کشور برای افزایش بهرهوری آب و خاک، کاهش هزینههای تولید و پایداری تولید پنبه است.
قربانی اظهار داشت: محدودیت منابع آب، افزایش شوری آب و خاک و ضرورت حفظ حاصلخیزی اراضی، از مهمترین چالشهای پیش روی تولید محصولات کشاورزی در کشور است و در این شرایط، تحقیقات کاربردی در حوزه مدیریت آب و خاک و توسعه روشهای کشاورزی حفاظتی میتواند نقش مؤثری در حفظ ظرفیت تولید و افزایش بهرهوری منابع داشته باشد.
وی افزود: کاهش عملیات و شدت خاکورزی، حفظ بقایای گیاهی، افزایش توان نگهداری رطوبت در خاک و مدیریت بهینه آبیاری، از جمله راهکارهایی است که در چارچوب تحقیقات مؤسسه مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفته و قابلیت توسعه در مزارع پنبه را دارد.
ارزیابی یافتههای تحقیقاتی در شرایط واقعی مزرعه
رئیس مؤسسه تحقیقات پنبه کشور با اشاره به اهمیت آزمون فناوریها خارج از محیط ایستگاههای تحقیقاتی گفت: معرفی یک فناوری زمانی میتواند در افزایش بهرهوری بخش کشاورزی مؤثر باشد که در شرایط واقعی مزرعه، با محدودیتهای اقلیمی، کیفیت آب، ویژگیهای خاک و شرایط اقتصادی کشاورز مورد ارزیابی قرار گیرد.
قربانی تصریح کرد: بر همین اساس، بخشی از یافتههای تحقیقاتی مؤسسه در اراضی کشاورزان خراسان جنوبی و همچنین کشت و صنعتهای منطقه رضوی به مرحله اجرا و ارزیابی رسیده است تا میزان کارایی این فناوریها در مقیاس واقعی تولید مشخص شود.
کشاورزی حفاظتی؛ راهکاری برای حفظ منابع پایه
وی کشاورزی حفاظتی را یکی از رویکردهای مهم برای حفظ منابع پایه تولید عنوان کرد و گفت: کاهش دفعات خاکورزی، مدیریت بقایای گیاهی و حفظ رطوبت خاک، علاوه بر کاهش مصرف انرژی و هزینههای تولید، میتواند به کاهش تبخیر، بهبود شرایط خاک و افزایش بهرهوری مصرف آب کمک کند.
قربانی ادامه داد: توسعه این روشها بهویژه در مناطقی که با محدودیت منابع آب و شوری آب و خاک مواجه هستند، اهمیت بیشتری دارد و میتواند بخشی از راهکارهای سازگاری نظام تولید پنبه با شرایط اقلیمی و منابع محدود باشد.
مدیریت شوری؛ از انتخاب رقم تا مدیریت آب و خاک
رئیس مؤسسه تحقیقات پنبه کشور با اشاره به اهمیت مدیریت اراضی شور اظهار داشت: مقابله با آثار شوری نیازمند یک رویکرد جامع است و نمیتوان آن را صرفاً از طریق یک اقدام مدیریتی دنبال کرد.
وی افزود: انتخاب رقم مناسب، مدیریت زمان و مقدار آبیاری، استفاده صحیح از نهادهها، مدیریت خاک و انتخاب الگوی کشت متناسب با شرایط منطقه، مجموعه اقداماتی هستند که باید در کنار یکدیگر مورد توجه قرار گیرند.
تحقیقات کاربردی برای افزایش بهرهوری و کاهش هزینه تولید
قربانی هدف اصلی تحقیقات کاربردی در حوزه پنبه را ارائه الگوهای مدیریتی متناسب با شرایط هر منطقه دانست و گفت: یافتههای تحقیقاتی پس از ارزیابی در ایستگاههای تحقیقاتی، در شرایط واقعی مزرعه نیز مورد سنجش قرار میگیرند تا بتوان بر اساس شرایط اقلیمی، کیفیت آب آبیاری و ویژگیهای خاک، راهکارهای عملی و اقتصادی در اختیار کشاورزان قرار داد.
وی خاطرنشان کرد: اجرای دستاوردهای تحقیقاتی در مزارع کشاورزان و کشت و صنعتها، تنها به معنای اجرای یک طرح تحقیقاتی نیست؛ بلکه فرصتی برای اثرسنجی فناوری، انتقال دانش فنی، آموزش بهرهبرداران و افزایش ضریب نفوذ یافتههای تحقیقاتی در بخش کشاورزی است.
پژوهشگر در کنار کشاورز؛ حلقه اتصال علم و تولید
رئیس مؤسسه تحقیقات پنبه کشور تأکید کرد: حضور مستقیم پژوهشگران در عرصه تولید و ارتباط مستمر با کشاورزان، حلقه اتصال میان علم و تولید را تقویت میکند و باعث میشود نیازهای واقعی بخش کشاورزی به عنوان مبنای تحقیقات آینده مورد توجه قرار گیرد.
وی گفت: هدف نهایی این مسیر، افزایش بهرهوری آب و خاک، کاهش هزینههای تولید، حفظ حاصلخیزی اراضی، مدیریت شوری و حرکت به سمت تولید پایدار و کشاورزی دانشبنیان است؛ مسیری که در آن دستاورد پژوهش زمانی ارزشمند است که بتواند در مزرعه به افزایش بهرهوری، کاهش هزینه و بهبود درآمد بهرهبردار منجر شود.
